'The Kidnapping of a President': gniffelen om een van de knulligste staatsgrepen ooit (2026)
Finse komedie zet extreemrechts subtiel te kakken via een slecht doordachte kidnapping.
Regie: Samuli Valkama | Scenario: Samuli Valkama, John Lundsten | Cast: Pertti Sveholm (Kaarlo Juho Ståhlberg), Riitta Havukainen (Ester Ståhlberg), Jussi Vatanen (Eero Kuussaari), Aku Sipola (Kurt Wallenius), Elias Salonen (Jukka Janné), e.a. | Speelduur: 87 minuten | Jaar: 2026
Iedereen heeft weleens iets doms gedaan tijdens een avondje stevig doorzakken. Er is zelfs een woord voor de angst die komt wanneer je met een kater terugblikt op een dronken avond: hangxiety. In de op waarheid gebaseerde film The Kidnapping of a President wordt de Finse generaal Eero wakker met een ernstige vorm hiervan. Beetje bij beetje komt hij erachter dat hij het bevel heeft gegeven om de voormalige president te kidnappen.
Hoewel de The Kidnapping of a President zich in de jaren dertig van de vorige eeuw afspeelt, is het onderwerp ervan onverhoopt relevant geworden. Toen de film nog in een vroeg stadium van productie was, konden de makers nog niet weten dat de Amerikaanse overheid de Venezolaanse president Nicolás Maduro in het jaar van verschijnen zou laten ontvoeren, om hem in de VS te berechten. Op het eerste gezicht is dat toeval, maar, zo laat de film zien: er blijkt een verband te bestaan tussen het kidnappen van politieke tegenstanders en conservatief gedachtegoed.
Zoals in het huidige Amerika een conservatieve wind waait, zo was extreemrechts in het Finland van 1930 ook aan een opmars bezig. Hoge generaals koesteren de nationalistische wens om hun land te zuiveren van communisten en beramen in het geheim een staatsgreep. Centraal in het complot staat Eero Kuussaari, een rechtschapen generaal aan wie al lang een promotie is beloofd, maar die buiten een militair-nationalistisch clubje wordt gehouden. In een laatste poging indruk te maken op zijn meerdere, zet hij het op een zuipen met de rechtsextremisten.
"Het wegnemen van iemands vrijheid is geen grapje", zegt voormalig president Ståhlberg aan het begin van de film. Het is een quote die zowel werkt als commentaar op het complot dat centraal staat als op de film zelf. Want in feite maakt de film een grap van wat voor Ståhlberg een beklemmende gebeurtenis moet zijn geweest. Gelukkig werd hij, zowel in realiteit als in de filmversie, samen met zijn nuchtere vrouw gekidnapt, die zich niet zomaar bang laat maken door de kidnappers.
Het plot van de film is opgesplitst in twee verhaallijnen. Enerzijds is er de kidnapping, die zich voltrekt als een soort absurde roadmovie waarin kidnappers en ontvoerden het hoofd moeten bieden aan allerlei tegenslagen. Anderzijds is er het verhaal van generaal Eero, die er stukje bij beetje achterkomt wat hij in dronken toestand met zijn collega's in gang heeft gezet.
De film heeft de tact om eventuele parallellen met de huidige politieke toestand in de wereld niet letterlijk uit te dragen. Slim is bovendien dat Valkama de betrokken personen en hun motivaties klein houdt. Net als in het vergelijkbare The Death of Stalin doen de bonte personages alsof ze een gezamenlijk doel dienen, maar werken ze vooral voor zichzelf. Initiatiefnemer Kurt is de griezeligste van het stel, omdat hij oprecht gelooft in een gewelddadige zuivering van zijn land. De overige spelers in de kidnapping worden echter allemaal gedreven door kleinere motieven - opgehitst door elkaar en alcohol.
Daarmee toont regisseur en coscenarist Samuli Valkama de extreemrechtse groepering als een stel onethische dronkenlappen die weliswaar een gevaarlijk idee bedenken, maar dat in de praktijk vooral slecht doordacht blijken te hebben. Dat is een prettig geluid in een tijd waarin de media vaak waarschuwen voor opkomend fascisme en kleine, maar vocale extreemrechtse bewegingen soms als geoliede machines neerzetten. The Kidnapping of a President laat zien hoe knullig de werkelijkheid kan zijn. Hoewel het groepje erin slaagt de voormalige president te kidnappen, blijken de daders slecht voorbereid, met een aantal grappige momenten tot gevolg.
Hoewel generaal Eero een interessante ontwikkeling doormaakt als streber die zich door persoonlijke ambitie tot het rechtse kamp heeft laten verleiden, blijven andere personages wat te vlak. Zo is een van de kidnappers niet veel meer dan een vraatzuchtige dommerik, die verder nauwelijks achtergrond krijgt. Een betere scenarist had zo'n personage met een paar veelzeggende zinnetjes wat verder kunnen inkleuren.
Boeiender is kidnapleider Jukka, ietwat over de top maar sterk gespeeld door Elias Salonen. Deze driftkikker start loyaal aan de nationalistische missie, maar begint geleidelijk steeds meer te twijfelen aan de moraliteit ervan. Een treffende scène is het moment waarop Jukka een 'domme communistische' koe van de weg probeert te verdrijven en het dier daarbij per ongeluk ombrengt. Met de bloedspatten op zijn gezicht wordt de realiteit van nodeloos geweld plotseling zichtbaar en daalt het schuldgevoel in. Van Jukka's nationalistische grootspraak is ineens niets meer over.
Van zulke tragikomische scènes had de film er nog wel een paar meer mogen hebben. Uiteindelijk kiest Samuli Valkama er vooral voor om de knulligheid van de missie te tonen. Dat levert genoeg vermakelijke scènes op, maar een paar emotionele momenten die de fragiele ego's van de daders verder onderzoeken, hadden de film naar een hoger niveau kunnen tillen.
The Kidnapping of a President slaagt erin een nogal knullige historische gebeurtenis om te zetten in een komedie die extreemrechts te kakken zet. Ondanks het relevante onderwerp wil de film echter niet echt memorabel worden. Dat heeft vooral te maken met een aantal eendimensionale personages en de soms wat oppervlakkige uitwerking van hun motieven. Gelukkig blijft de film, anders dan de kidnapping zelf, doordacht en subtiel genoeg om tot het einde te blijven boeien.
Iedereen heeft weleens iets doms gedaan tijdens een avondje stevig doorzakken. Er is zelfs een woord voor de angst die komt wanneer je met een kater terugblikt op een dronken avond: hangxiety. In de op waarheid gebaseerde film The Kidnapping of a President wordt de Finse generaal Eero wakker met een ernstige vorm hiervan. Beetje bij beetje komt hij erachter dat hij het bevel heeft gegeven om de voormalige president te kidnappen.
Hoewel de The Kidnapping of a President zich in de jaren dertig van de vorige eeuw afspeelt, is het onderwerp ervan onverhoopt relevant geworden. Toen de film nog in een vroeg stadium van productie was, konden de makers nog niet weten dat de Amerikaanse overheid de Venezolaanse president Nicolás Maduro in het jaar van verschijnen zou laten ontvoeren, om hem in de VS te berechten. Op het eerste gezicht is dat toeval, maar, zo laat de film zien: er blijkt een verband te bestaan tussen het kidnappen van politieke tegenstanders en conservatief gedachtegoed.
Zoals in het huidige Amerika een conservatieve wind waait, zo was extreemrechts in het Finland van 1930 ook aan een opmars bezig. Hoge generaals koesteren de nationalistische wens om hun land te zuiveren van communisten en beramen in het geheim een staatsgreep. Centraal in het complot staat Eero Kuussaari, een rechtschapen generaal aan wie al lang een promotie is beloofd, maar die buiten een militair-nationalistisch clubje wordt gehouden. In een laatste poging indruk te maken op zijn meerdere, zet hij het op een zuipen met de rechtsextremisten.
"Het wegnemen van iemands vrijheid is geen grapje", zegt voormalig president Ståhlberg aan het begin van de film. Het is een quote die zowel werkt als commentaar op het complot dat centraal staat als op de film zelf. Want in feite maakt de film een grap van wat voor Ståhlberg een beklemmende gebeurtenis moet zijn geweest. Gelukkig werd hij, zowel in realiteit als in de filmversie, samen met zijn nuchtere vrouw gekidnapt, die zich niet zomaar bang laat maken door de kidnappers.
Het plot van de film is opgesplitst in twee verhaallijnen. Enerzijds is er de kidnapping, die zich voltrekt als een soort absurde roadmovie waarin kidnappers en ontvoerden het hoofd moeten bieden aan allerlei tegenslagen. Anderzijds is er het verhaal van generaal Eero, die er stukje bij beetje achterkomt wat hij in dronken toestand met zijn collega's in gang heeft gezet.
De film heeft de tact om eventuele parallellen met de huidige politieke toestand in de wereld niet letterlijk uit te dragen. Slim is bovendien dat Valkama de betrokken personen en hun motivaties klein houdt. Net als in het vergelijkbare The Death of Stalin doen de bonte personages alsof ze een gezamenlijk doel dienen, maar werken ze vooral voor zichzelf. Initiatiefnemer Kurt is de griezeligste van het stel, omdat hij oprecht gelooft in een gewelddadige zuivering van zijn land. De overige spelers in de kidnapping worden echter allemaal gedreven door kleinere motieven - opgehitst door elkaar en alcohol.
Daarmee toont regisseur en coscenarist Samuli Valkama de extreemrechtse groepering als een stel onethische dronkenlappen die weliswaar een gevaarlijk idee bedenken, maar dat in de praktijk vooral slecht doordacht blijken te hebben. Dat is een prettig geluid in een tijd waarin de media vaak waarschuwen voor opkomend fascisme en kleine, maar vocale extreemrechtse bewegingen soms als geoliede machines neerzetten. The Kidnapping of a President laat zien hoe knullig de werkelijkheid kan zijn. Hoewel het groepje erin slaagt de voormalige president te kidnappen, blijken de daders slecht voorbereid, met een aantal grappige momenten tot gevolg.
Hoewel generaal Eero een interessante ontwikkeling doormaakt als streber die zich door persoonlijke ambitie tot het rechtse kamp heeft laten verleiden, blijven andere personages wat te vlak. Zo is een van de kidnappers niet veel meer dan een vraatzuchtige dommerik, die verder nauwelijks achtergrond krijgt. Een betere scenarist had zo'n personage met een paar veelzeggende zinnetjes wat verder kunnen inkleuren.
Boeiender is kidnapleider Jukka, ietwat over de top maar sterk gespeeld door Elias Salonen. Deze driftkikker start loyaal aan de nationalistische missie, maar begint geleidelijk steeds meer te twijfelen aan de moraliteit ervan. Een treffende scène is het moment waarop Jukka een 'domme communistische' koe van de weg probeert te verdrijven en het dier daarbij per ongeluk ombrengt. Met de bloedspatten op zijn gezicht wordt de realiteit van nodeloos geweld plotseling zichtbaar en daalt het schuldgevoel in. Van Jukka's nationalistische grootspraak is ineens niets meer over.
Van zulke tragikomische scènes had de film er nog wel een paar meer mogen hebben. Uiteindelijk kiest Samuli Valkama er vooral voor om de knulligheid van de missie te tonen. Dat levert genoeg vermakelijke scènes op, maar een paar emotionele momenten die de fragiele ego's van de daders verder onderzoeken, hadden de film naar een hoger niveau kunnen tillen.
The Kidnapping of a President slaagt erin een nogal knullige historische gebeurtenis om te zetten in een komedie die extreemrechts te kakken zet. Ondanks het relevante onderwerp wil de film echter niet echt memorabel worden. Dat heeft vooral te maken met een aantal eendimensionale personages en de soms wat oppervlakkige uitwerking van hun motieven. Gelukkig blijft de film, anders dan de kidnapping zelf, doordacht en subtiel genoeg om tot het einde te blijven boeien.
