De vele 'Dutch angles' in bijvoorbeeld de Marvel-film 'Thor' zijn helemaal niet Nederlands
'Thor' gebruikt opvallend veel Dutch angles, een filmtechniek die juist uit Duitsland komt
Wie Thor uit 2011 opnieuw bekijkt, valt waarschijnlijk iets merkwaardigs op. De camera staat opvallend vaak scheef. Het is geen fout, maar een bewuste filmtechniek die bekendstaat als de Dutch angle. En ondanks die naam heeft de cameratruc eigenlijk niets met Nederland te maken.
Bij een Dutch angle wordt de camera rond zijn as gekanteld, waardoor horizontale en verticale lijnen schuin door het beeld lopen. Zo'n shot kan onrust, verwarring, dreiging of psychologische instabiliteit oproepen. De kijker voelt dat er iets niet helemaal in balans is.
Een scheve filmwereld
De techniek werd vooral beroemd door het Duitse expressionisme van de jaren 20. Films als The Cabinet of Dr. Caligari gebruikten vervormde decors en vreemde camerastandpunten om een onwerkelijke en soms angstaanjagende wereld te creëren. Later dook dezelfde aanpak veelvuldig op in film noir.
Een beroemd voorbeeld is The Third Man uit 1949, waarin regisseur Carol Reed het naoorlogse Wenen regelmatig uit balans brengt. Ook Batman, 12 Monkeys en Battlefield Earth behoren tot films waarin gekantelde camerastandpunten duidelijk aanwezig zijn. Vooral die laatste werd berucht doordat de truc bijna voortdurend wordt toegepast.
Heel veel in Thor
Regisseur Kenneth Branagh (Belfast) en cameraman Haris Zambarloukos maakten er in Thor opvallend veel gebruik van. Volgens Zambarloukos paste de techniek bij de grafische wereld van stripboeken en kon een scheef beeld eenvoudig het verschil tussen harmonie en disbalans uitdrukken.
Daarom staan niet alleen actiescènes scheef. Ook gesprekken tussen Thor, Loki en Odin worden vanuit gekantelde posities gefilmd. Branagh wilde daarmee volgens zijn eigen toelichting de dynamiek van getekende strippanelen naar het grote scherm vertalen. Het resultaat behoort tot de meest herkenbare visuele kenmerken van de film.
Werkt het altijd?
Juist omdat een Dutch angle zo nadrukkelijk zichtbaar is, kan het effect ook tegen een filmmaker werken. Een enkele gekantelde opname kan spanning creëren zonder dat de kijker precies begrijpt waarom. Wanneer vrijwel ieder gesprek scheef staat, zoals regelmatig gebeurt in Thor en in extreme mate in Battlefield Earth, wordt de techniek zelf al snel het opvallendste onderdeel van het beeld.
Vreemde naam: Dutch angle
De naam voor de filmtechniek is minstens zo opvallend. Een gangbare verklaring is dat Dutch angle voortkomt uit een verbastering van "Deutsch", vanwege de sterke associatie met het Duitse expressionisme. Helemaal onomstreden is die herkomst niet, maar Nederlands is de techniek in ieder geval niet. De Dutch angle had dus logischerwijs eerder een German angle kunnen heten.
Bij een Dutch angle wordt de camera rond zijn as gekanteld, waardoor horizontale en verticale lijnen schuin door het beeld lopen. Zo'n shot kan onrust, verwarring, dreiging of psychologische instabiliteit oproepen. De kijker voelt dat er iets niet helemaal in balans is.
Een scheve filmwereld
De techniek werd vooral beroemd door het Duitse expressionisme van de jaren 20. Films als The Cabinet of Dr. Caligari gebruikten vervormde decors en vreemde camerastandpunten om een onwerkelijke en soms angstaanjagende wereld te creëren. Later dook dezelfde aanpak veelvuldig op in film noir.
Een beroemd voorbeeld is The Third Man uit 1949, waarin regisseur Carol Reed het naoorlogse Wenen regelmatig uit balans brengt. Ook Batman, 12 Monkeys en Battlefield Earth behoren tot films waarin gekantelde camerastandpunten duidelijk aanwezig zijn. Vooral die laatste werd berucht doordat de truc bijna voortdurend wordt toegepast.
Heel veel in Thor
Regisseur Kenneth Branagh (Belfast) en cameraman Haris Zambarloukos maakten er in Thor opvallend veel gebruik van. Volgens Zambarloukos paste de techniek bij de grafische wereld van stripboeken en kon een scheef beeld eenvoudig het verschil tussen harmonie en disbalans uitdrukken.
Daarom staan niet alleen actiescènes scheef. Ook gesprekken tussen Thor, Loki en Odin worden vanuit gekantelde posities gefilmd. Branagh wilde daarmee volgens zijn eigen toelichting de dynamiek van getekende strippanelen naar het grote scherm vertalen. Het resultaat behoort tot de meest herkenbare visuele kenmerken van de film.
Werkt het altijd?
Juist omdat een Dutch angle zo nadrukkelijk zichtbaar is, kan het effect ook tegen een filmmaker werken. Een enkele gekantelde opname kan spanning creëren zonder dat de kijker precies begrijpt waarom. Wanneer vrijwel ieder gesprek scheef staat, zoals regelmatig gebeurt in Thor en in extreme mate in Battlefield Earth, wordt de techniek zelf al snel het opvallendste onderdeel van het beeld.
Vreemde naam: Dutch angle
De naam voor de filmtechniek is minstens zo opvallend. Een gangbare verklaring is dat Dutch angle voortkomt uit een verbastering van "Deutsch", vanwege de sterke associatie met het Duitse expressionisme. Helemaal onomstreden is die herkomst niet, maar Nederlands is de techniek in ieder geval niet. De Dutch angle had dus logischerwijs eerder een German angle kunnen heten.
